کروپ (خروسک) | علت، علائم، تشخیص، پیشگیری و درمان در منزل

زمان تخمینی مطالعه: 14 دقیقه

بیماری کروپ (Croup) یک عفونت ویروسی شایع در کودکان خردسال (معمولاً ۶ ماه تا ۳ سال) است که باعث التهاب حنجره، نای و گاهی نایژه‌ها می‌شود. این التهاب منجر به تورم در زیر تارهای صوتی شده و مجرای تنفسی را تنگ می‌کند.

ویژگی مشخصه کروپ، سرفه‌ای خشن و شبیه به صدای پارس سگ (Barking Cough) و همچنین استریدور (Stridor) است؛ استریدور صدای زیر و خشن تنفسی است که معمولاً هنگام دم (نفس کشیدن به داخل) شنیده می‌شود و نشان‌دهنده انسداد نسبی در مجاری هوایی فوقانی است.

اکثر موارد کروپ خفیف بوده و با مراقبت‌های خانگی بهبود می‌یابد، اما در موارد شدید، می‌تواند نیاز به درمان پزشکی فوری (اغلب با کورتیکواستروئیدها یا اپی‌نفرین نبولایزر) داشته باشد.

کروپ چیست؟

کروپ (Croup) یک عفونت ویروسی است که عمدتاً کودکان بین ۶ ماه تا ۳ سال را درگیر می‌کند و باعث التهاب و ورم در ناحیه حنجره (صداخانه)، نای و گاهی برونش‌ها می‌شود.

این التهاب باعث باریک شدن مجاری هوایی شده و سه علامت اصلی زیر را ایجاد می‌کند:

• سرفه پارس‌ مانند (Barking Cough): سرفه‌ای خشن که شبیه صدای پارس سگ است.
• استریدور (Stridor): صدای تنفسی زیر و تیز که هنگام دم (نفس کشیدن به داخل) شنیده می‌شود.
• تنگی صدا (Hoarseness): گرفتگی صدا.

بیشتر موارد خروسک توسط ویروس‌هایی مانند پاراآنفولانزا ایجاد شده و معمولاً خود به خود بهبود می‌یابند.

برای مشاوره و درخواست خدمات پزشکی و پرستاری در منزل با کارشناسان آرین طب تماس بگیرید.

رزرو نوبت و هماهنگی: ۰۹۱۲۰۴۴۶۳۰۸

آرین طب ارائه ارائه‌دهنده انواع خدمات پزشکی از جمله پزشک متخصص در منزل (قلب، ریه، داخلی و…) و انواع خدمات پرستاری و تزریقات در منزل

خدمات مرتبط

علت کروپ

کروپ یک سندرم بالینی است، نه یک بیماری واحد؛ یعنی ترکیبی از علائم ناشی از عفونت در ناحیه زیر تارهای صوتی (حنجره و نای).

پاتوژنز (مکانیسم بیماری‌زایی)

زمانی که کودک به طور معمول توسط یکی از ویروس‌های ذکر شده آلوده می‌شود، ویروس به سلول‌های پوششی دستگاه تنفسی فوقانی (مخصوصاً حنجره و نای) حمله می‌کند. پاسخ ایمنی بدن به این حمله ویروسی، باعث التهاب (Inflammation) و ادم (Edema – تورم ناشی از تجمع مایعات) در بافت‌های نرم زیر سطح تارهای صوتی می‌شود.

از آنجا که فضای زیر تارهای صوتی (به نام فضای تحت حنجره یا ساب‌گلوتیک) در کودکان خردسال به طور طبیعی باریک است، حتی تورم خفیف نیز منجر به کاهش شدید قطر مجرای تنفسی می‌شود.

اصول فیزیکی ایجاد صدا ها

این تنگ شدن مجرای هوایی، مستقیماً باعث بروز علائم اصلی کروپ می‌شود:

• استریدور (Stridor): زمانی که هوا از یک مجرای بسیار باریک عبور می‌کند، جریان آشفته (توربولانس) ایجاد می‌شود. این جریان آشفته صدای زیر و خشن “استریدور” را هنگام دم ایجاد می‌کند.
• سرفه پارس‌ مانند: سرفه تلاشی فعال برای پاکسازی مجرای هوایی ملتهب است. به دلیل التهاب در حنجره، این تلاش به شکلی خشن و شبیه پارس سگ شنیده می‌شود.

عوامل شیوع و فصلی بودن

• سن: کودکان کوچک‌تر آسیب‌پذیرترند زیرا قطر مجاری هوایی آن‌ها بسیار کوچک است و به راحتی مسدود می‌شوند.
• فصل: شایع‌ترین عامل، یعنی ویروس پاراآنفولانزا، اغلب در پاییز و اوایل زمستان شیوع بیشتری دارد، به همین دلیل کروپ یک بیماری فصلی شمرده می‌شود.

به طور خلاصه، علت بیماری خروسک عفونت ویروسی است که منجر به التهاب و ادم در فضای تحت حنجره می‌شود و این ورم، مجرای هوایی را تنگ کرده و علائم تنفسی مشخصه کروپ را ایجاد می‌کند.

علائم کروپ

علایم کروپ (خروسک) معمولاً به صورت ناگهانی، اغلب در شب، شروع شده و شامل موارد زیر است:

علائم اصلی (کلاسیک)

• سرفه پارس‌مانند (Barking Cough): سرفه‌ای خشن و متمایز که شبیه پارس کردن سگ است.
• استریدور (Stridor): صدای تنفسی زیر و خشن، شبیه سوت، که هنگام دم (نفس کشیدن به داخل) شنیده می‌شود.
• گرفتگی صدا (Hoarseness): صدا خش‌دار یا گرفته می‌شود.

علائم عمومی و پیش‌ زمینه

• تب (Fever): اغلب تب خفیف تا متوسط.
• علائم سرماخوردگی: آبریزش بینی، گرفتگی بینی و گلودرد که معمولاً چند روز قبل از شروع سرفه پارس‌مانند ظاهر می‌شوند.
• مشکل در تنفس (Dyspnea): در موارد شدید، تنفس دشوار می‌شود.
• تنگی نفس: در موارد شدید، نیاز به تلاش بیشتر برای نفس کشیدن است که ممکن است باعث فرورفتگی پوست بین دنده‌ها یا زیر قفسه سینه شود (استفاده از عضلات کمکی تنفسی).

شدت علائم معمولاً در اواخر شب به اوج خود می‌رسد و اغلب با آرامش کودک بهتر می‌شود.

تشخیص کروپ

تشخیص کروپ معمولاً بالینی (بر اساس علائم و بیانیه بیمار) انجام می‌شود و نیازی به آزمایشات گسترده نیست.

معیار های تشخیصی اصلی

• سن بیمار: کودکان ۶ ماه تا ۳ سال (شایع‌ترین گروه سنی).

علائم کلاسیک

• سرفه پارس‌مانند (Barking Cough)
• استریدور (Stridor) در حال دم
• گرفتگی صدا (Hoarseness)

• علائم قبلی: وجود علائم سرماخوردگی در ۱–۳ روز گذشته.
• دردسر در شبانه: علائم معمولاً در شب بدتر می‌شوند.

تشخیص تفاوتی (مهم)

تشخیص کروپ از بیماری‌های مشابه مانند:

• انسداد تاره‌ای (Epiglottitis): شدیدتر، معمولاً بدون سرفه پارس، دارای تب بالا، تبادل صدا و ناتوانی در گفتگو و کودک ممکن است بخواهد نشسته و جلوی خود را بیرون بیاورد (دستوری).
• انسداد هوازی خارجی (Foreign Body Aspiration): تاریخچه ورود چیزی در دهان و شروع ناگهانی علائم.
• برونشیت حاد (Acute Bronchitis): سرفه بدون استریدور یا سرفه خشک.

آزمایشات معمولاً نیاز نیست

• رایانه (X-ray): در موارد مشکوک، ممکن است برای ارزیابی انسداد، از آن استفاده شود. تصویر رادیوگرافی کروپ ممکن است نشان‌دهنده “شکمی بینی” (Steeple Sign) در ناحیه نای باشد.
• آزمایش خون یا بیماری‌شناسی: در موارد شدید یا با بیماری‌های پایه، ممکن است انجام شود.

تشخیص کروپ بالینی است و بر اساس سرفه پارس‌مانند، استریدور و گرفتگی صدا در کودکان خردسال انجام می‌شود. در موارد معمول، نیازی به آزمایشات اضافی نیست.

چه کسانی در معرض کروپ هستند؟

در معرض خطر ابتلا به کروپ (خروسک) بودن، عمدتاً به سن و برخی عوامل محیطی و سلامتی بستگی دارد:

گروه سنی

• کودکان خردسال (۶ ماه تا ۳ سال): این گروه آسیب‌پذیرترین هستند، زیرا مجاری هوایی آن‌ها به طور طبیعی باریک است و با یک التهاب جزئی به سرعت مسدود می‌شود.

عوامل ویروسی و فصلی

• فصل پاییز و زمستان: از آنجا که شایع‌ترین عامل، ویروس پاراآنفولانزا است، این فصل‌ها ریسک را افزایش می‌دهند.
• قرار گرفتن در معرض کودک آلوده: کروپ مسری است و تماس نزدیک با فرد مبتلا (کودک یا بزرگسال) ریسک ابتلا را بالا می‌برد.

عوامل ساختاری

• تنگی مادرزادی مجاری تنفسی: کودکانی که از بدو تولد مجاری هوایی کمی تنگ‌تری دارند، بیشتر مستعد بروز علائم شدید کروپ هستند.

سابقه پزشکی

• سابقه کروپ قبلی: کودکانی که قبلاً به کروپ مبتلا شده‌اند، ممکن است در دفعات بعدی نیز مستعد باشند، اگرچه معمولاً شدت آن با افزایش سن کاهش می‌یابد.
• بیماری‌های ریوی زمینه‌ای: کودکانی که مبتلا به آسم یا سایر بیماری‌های مزمن ریوی هستند، ممکن است علائم شدیدتری را تجربه کنند، اگرچه این بیماری‌ها علت مستقیم کروپ نیستند.

به طور خلاصه، سنین زیر ۴ سال مهم‌ترین عامل خطر برای ابتلا به کروپ محسوب می‌شود.

درمان کروپ

درمان کروپ به شدت بیماری بستگی دارد (خفیف، متوسط یا شدید). درمان‌های پزشکی معمولاً بر کاهش التهاب و باز کردن مجاری هوایی متمرکز هستند.

در اینجا درمان‌های پزشکی رایج برای کروپ ذکر شده است:

کورتیکواستروئید ها (Corticosteroids)

این داروها خط اول درمان برای کاهش التهاب مجاری تنفسی و ورم نای هستند. اثر آن‌ها چند ساعت طول می‌کشد اما ماندگار است.

• دگزامتازون (Dexamethasone): رایج‌ترین داروی خوراکی یا تزریقی مورد استفاده است. معمولاً دوز واحد تجویز می‌شود.

اپی‌نفرین نبولایزر (Nebulized Epinephrine)

این درمان برای موارد با شدت متوسط تا شدید که دچار استریدور واضح در حالت استراحت هستند، به کار می‌رود.

• نحوه عملکرد: اپی‌نفرین (آدرنالین) باعث انقباض سریع عروق و شل شدن عضلات صاف در دیواره مجرای هوایی می‌شود، که نتیجه آن کاهش فوری تورم و بهبود سریع تنفس است.
• توجه: اثر آن سریع است اما موقتی (حدود چند ساعت)، بنابراین پس از مصرف اپی‌نفرین، اغلب نیاز به دگزامتازون نیز برای کنترل التهاب طولانی‌مدت وجود دارد.

درمان‌ های حمایتی و مراقبتی

در موارد بسیار شدید که کودک دچار خستگی شدید، نارسایی تنفسی یا کاهش سطح اکسیژن (هیپوکسی) است:

• اکسیژن‌درمانی: برای حفظ سطح اکسیژن خون در محدوده طبیعی.
• هیپراتروپی (رطوبت): استنشاق هوای مرطوب و سرد (که اغلب به صورت پاشیدن آب سرد یا قرار دادن کودک در محیط مرطوب بیمارستانی انجام می‌شد، اما امروزه کمتر از روش‌های دارویی استفاده می‌شود).
• مایعات وریدی: در صورت عدم توانایی در نوشیدن.
• تنفس با فشار مثبت مداوم (CPAP): در موارد نارسایی تنفسی شدید که به سایر درمان‌ها پاسخ نمی‌دهد.

دارو های غیرمؤثر

• آنتی‌بیوتیک‌ها: از آنجا که کروپ عمدتاً ویروسی است، آنتی‌بیوتیک‌ها اثری ندارند، مگر اینکه عفونت باکتریایی ثانویه (مانند ذات‌الریه یا عفونت باکتریایی نای) تشخیص داده شود.
• ضد احتقان‌ها و داروهای سرفه: این داروها معمولاً برای کروپ توصیه نمی‌شوند و اغلب بی‌اثر هستند.

برای مشاوره و درخواست خدمات پزشکی و پرستاری در منزل با کارشناسان آرین طب تماس بگیرید.

رزرو نوبت و هماهنگی: ۰۹۱۲۰۴۴۶۳۰۸

آرین طب ارائه ارائه‌دهنده انواع خدمات پزشکی از جمله پزشک متخصص در منزل (قلب، ریه، داخلی و…) و انواع خدمات پرستاری و تزریقات در منزل

درمان کروپ در منزل

درمان کروپ در منزل معمولاً برای موارد خفیف که کودک تنفس راحت‌تری دارد و علائم شدید (مانند استریدور در حالت استراحت) مشاهده نمی‌شود، تجویز می‌گردد. هدف اصلی آرامش محیطی و کاهش تحریکات تنفسی است.

تنظیم رطوبت هوا برای تسکین مجاری تنفسی

ایجاد محیطی با رطوبت مناسب به کاهش خشکی و تحریک گلو کمک شایانی می‌کند.

استفاده از دستگاه بخور سرد (سردترین رطوبت ارجح است) در اتاق کودک برای حفظ رطوبت مسیر تنفسی.

برخی والدین با باز کردن شیر آب داغ در حمام و نشستن به همراه کودک در محیط بخار تولید شده (بدون قرار گرفتن مستقیم زیر آب داغ) علائم را به سرعت تسکین می‌دهند.

اهمیت آرامش و هیدراتاسیون کودک

حفظ وضعیت روحی و جسمی مساعد کودک، نقش کلیدی در کنترل حملات سرفه دارد.

آرام‌سازی: هرگونه استرس یا گریه باعث افزایش فشار بر حنجره ملتهب می‌شود؛ باید کودک را در آغوش گرفته و آرام نگه داشت.

تأمین مایعات: نوشیدن منظم مایعات (آب، سوپ رقیق، شیر مادر/خشک) به رقیق شدن ترشحات و جلوگیری از کم‌آبی بدن کمک می‌کند.

نظارت دقیق و زمان مراجعه به پزشک

مهم‌ترین بخش مراقبت در منزل، پایش مستمر شدت علائم برای تشخیص زمان وخامت حال است.

توجه ویژه به تغییرات در الگوی تنفس و شدت استریدور.

در صورت مشاهده هرگونه تلاش شدید تنفسی، کبودی لب‌ها یا بی‌حالی غیرعادی، باید فوراً به مرکز درمانی مراجعه شود.

خدمات تخصصی حمایتی آرین طب

در صورتی که نیاز به ارزیابی سریع یا مدیریت علائم در منزل احساس شود، خدمات آرین طب در منزل می‌تواند پشتیبانی فوری را فراهم نماید.

تیم مجرب آرین طب آماده است تا بهترین و سریع‌ترین خدمات مراقبتی را در محل زندگی شما ارائه دهد، تا اطمینان حاصل شود که کودک شما به موقع تحت مراقبت قرار می‌گیرد. ساعات فعال بودن خدمات ما از ساعت ۶ صبح تا ۱۲ شب است و ما به ارائه خدمات تخصصی و کارآمد در منزل مشهور هستیم.

پیشگیری از کروپ

از آنجایی که کروپ معمولاً ناشی از عفونت‌های ویروسی، به‌ویژه ویروس پاراآنفولانزا، است، پیشگیری بر اساس بهداشت عمومی و تقویت سیستم ایمنی متمرکز است.

مکانیسم‌ های اصلی پیشگیری

• بهداشت دست‌ها: شستشوی مکرر و صحیح دست‌ها با آب و صابون (به ویژه پس از تماس با محیط عمومی یا فرد بیمار) اصلی‌ترین راه برای جلوگیری از انتقال ویروس‌ها است.
• اجتناب از تماس نزدیک: در فصل شیوع (معمولاً پاییز و زمستان)، محدود کردن تماس نزدیک کودکان با افرادی که علائم سرماخوردگی یا سرفه دارند.
• استفاده از ماسک: در صورت بیماری یکی از اعضای خانواده، استفاده از ماسک می‌تواند به کاهش انتشار قطرات تنفسی کمک کند.
• واکسیناسیون‌های روتین: اطمینان از تکمیل واکسیناسیون‌های معمول (مانند واکسن‌های تنفسی) برای جلوگیری از عفونت‌های باکتریایی ثانویه و همچنین برخی ویروس‌های دیگر که می‌توانند منجر به مشکلات تنفسی شوند.

واکسنی اختصاصی برای ویروس پاراآنفولانزا (عامل اصلی کروپ) وجود ندارد، لذا تمرکز اصلی بر روی بهداشت محیطی است.

عوارض کروپ

کروپ معمولاً یک بیماری خفیف و خودمحدود است، اما در موارد نادر ممکن است عوارض جدی ایجاد شود.

عوارض شایع

• بی‌هوشی یا کم‌هوشی موقت: در اثر کمبود اکسیژن در طول حملات شدید استریدور.
• آسیب موقت به مجاری تنفسی: التهاب شدید می‌تواند منجر به تورم موقت حنجره و نای شود.

عوارض نادر و جدی

• کمبود اکسیژن شدید (هیپوکسی): در صورت بروز استریدور شدید و مداوم، ممکن است کودک به دلیل گرفتگی مجاری تنفسی از اکسیژن کم کند.
• نارسایی تنفسی: در موارد بسیار نادر، کودک نیاز به بستری و کمک تنفسی (مانند تزریق اکسیژن یا تهویه مکانیکی) دارد.
• عفونت‌های ثانویه: مانند التهاب ریه (پنومونی) یا عفونت گلو، به دلیل ضعف سیستم ایمنی در دوران بیماری.

عوامل خطر عوارض

• سن کمتر از ۲ سال
• سابقه بیماری‌های تنفسی یا ایمنی ضعیف
• وجود بیماری‌های مزمن مانند آسم یا نارسایی قلبی

بیشتر عوارض کروپ به دلیل عدم تشخیص زودهنگام یا عدم درمان مناسب در حین حملات شدید ایجاد می‌شوند. در نتیجه، نظارت دقیق و مراجعه فوری به پزشک در صورت بروز علائم شدید، می‌تواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.

جمع بندی

کروپ یک عفونت ویروسی رایج کودکان است که با علائم مشخص سرفه پارس‌مانند و استریدور (صدای سوت هنگام دم) شناخته می‌شود و معمولاً نیازمند مراقبت حمایتی در منزل (آرامش، رطوبت، مایعات) است. در موارد خفیف، بهبود خودبخودی طی چند روز انتظار می‌رود. با این حال، مدیریت صحیح شامل نظارت شدید بر شدت تنفس است؛ زیرا عوارض جدی مانند کمبود اکسیژن در صورت تشدید استریدور امکان‌پذیر است. در صورت نگرانی، خدمات تخصصی در منزل آرین طب (تا ۱۲ شب) می‌تواند ارزیابی و پشتیبانی لازم را ارائه دهد.

سوالات متداول

شما می‌توانید در آرین طب خدمات پزشکی و پرستاری در منزل دریافت کنید.

برخی از خدمات ما شامل ویزیت پزشک متخصص در منزل، سونوگرافی در منزل، رادیولوژی در منزل، طب سوزنی در منزل، مشاوره روانشاسی و تغذیه در منزل است.

برای مشاهده همه سرویس های ما به صفحه خدمات مراجعه کنید.

رزرو نوبت و هماهنگی: ۰۹۱۲۰۴۴۶۳۰۸

برای رزرو خدمات پزشکی یا پرستاری در منزل فرم زیر را پر کنید: